Bàn chân không đau, có chắc là không sao?

Cảm giác đau là hệ thống báo động của cơ thể. Giẫm phải vật nhọn thì rụt chân lại. Giày cọ thì thấy khó chịu rồi đổi giày. Toàn bộ hệ thống này chạy tự động. Chúng ta tin nó tới mức hầu như không nghĩ tới nó.

Đái tháo đường có thể làm hỏng chính hệ thống báo động ấy. Hướng dẫn quốc tế ghi nhận rằng tới 50% trường hợp tổn thương thần kinh ngoại biên do đái tháo đường có thể không có triệu chứng nào. Nghĩa là hệ thống báo động hỏng lặng lẽ, không báo trước.

Khi đó, việc bàn chân êm ru không còn là tin tốt nữa. Nó chỉ có nghĩa là chuông không kêu, chứ không có nghĩa là không có gì cháy.

Có một cụm từ mô tả rất đúng tình trạng này. Đó là mất cảm giác bảo vệ. Cảm giác đau vốn có nhiệm vụ bảo vệ bạn. Khi nó mất đi, lớp bảo vệ ấy cũng mất.

Hướng dẫn quốc tế nói rõ cơ chế. Mất cảm giác bảo vệ là yếu tố nguy cơ của loét bàn chân, chính vì người bệnh dễ không nhận ra những chấn thương nhỏ. Một hạt sạn trong giày, một đôi dép mới cọ vào, một vết bỏng do nước quá nóng đều có thể tồn tại nhiều ngày mà không được để ý.

Bệnh thần kinh cảm giác còn là nguyên nhân thành phần thường gặp nhất trong việc hình thành loét bàn chân. Đây không phải một khả năng hiếm.

Có một chi tiết nữa cũng quan trọng. Nhiễm trùng ở bàn chân có thể tiến triển nhanh mà biểu hiện bên ngoài không tương xứng với mức độ thật. Nghĩa là ngay cả khi đã có nhiễm trùng, cảm giác của bạn vẫn có thể nói rằng mọi thứ vẫn ổn.

Vậy nếu không dùng cảm giác đau thì dùng gì? Bạn dùng ba thứ. Mắt để nhìn. Tay để sờ tìm chỗ sưng và chỗ nóng. Và buổi khám định kỳ, nơi nhân viên y tế kiểm tra cảm giác ở bàn chân bằng dụng cụ chuyên dụng.