Hạ đường huyết lặp lại nhiều lần thì có sao không?
Hạ đường huyết6 phút đọcBài 6 trong 6Có phần an toàn
Điều quan trọng nhất
Hạ đường huyết lặp lại không phải cái giá phải trả để kiểm soát bệnh. Tài liệu hướng dẫn coi đây là dấu hiệu bắt buộc phải xem lại kế hoạch điều trị. Nếu bạn ngày càng ít thấy dấu hiệu báo trước, điều đó cũng cần được nói ra trong lần khám tới.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Có hai chuyện thường đi cùng nhau. Chuyện thứ nhất là các lần hạ đường huyết cứ lặp lại. Chuyện thứ hai là dấu hiệu báo trước ngày càng mờ đi.
Chuyện thứ hai nguy hiểm hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Khi cơ thể không còn báo động sớm, người bệnh có thể rơi thẳng vào mức nặng mà không kịp làm gì. Tài liệu hướng dẫn ghi nhận tình trạng này làm tăng rất mạnh nguy cơ hạ đường huyết nặng.
Tin tốt là cả hai chuyện đều xử lý được, nhưng phải bắt đầu bằng việc nói ra. Bác sĩ không thể điều chỉnh thứ mà họ không biết là đang xảy ra.
Hiểu đơn giản
Mất cảm nhận hạ đường huyết nghĩa là cơ thể không còn phát ra những dấu hiệu quen thuộc khi đường huyết xuống thấp. Có người vẫn cảm nhận được nhưng phải xuống thấp hơn trước mới thấy, hoặc chỉ còn vài dấu hiệu mờ nhạt.
Điều khó nhất là người trong cuộc thường không tự nhận ra. Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society) mô tả rằng nhiều người không gán các cảm giác lạ đó cho hạ đường huyết. Họ thấy mình vẫn làm việc bình thường dù đường huyết đang rất thấp.
Có một câu hỏi ngắn mà nhân viên y tế hay dùng để sàng lọc. Bạn có lúc nào cũng cảm nhận được khi đường huyết của mình xuống thấp không? Nếu câu trả lời là không, đó là lý do để đánh giá kỹ hơn.
Về phía điều trị, các đợt hạ đường huyết nặng hoặc thường xuyên là chỉ định bắt buộc phải sửa kế hoạch điều trị, kể cả việc đặt mục tiêu đường huyết ít nghiêm ngặt hơn cho một giai đoạn. Đây là quyết định của bác sĩ cùng bạn, không phải việc bạn tự làm.
Nhắc lại phần xử trí. Ở mốc 3,9 mmol/L (70 mg/dL) hoặc thấp hơn, hãy dùng khoảng 15 gam chất bột đường hấp thu nhanh rồi đo lại sau 15 phút. Không dùng đồ nhiều mỡ hoặc nhiều đạm cho bước này, vì chất béo làm chậm và kéo dài đáp ứng đường huyết, còn chất đạm có thể làm cơ thể tiết thêm insulin.
Một tình huống thường gặp
Cô Nga kể rằng nửa năm trước cô luôn thấy run tay khi đường huyết xuống. Gần đây cô không thấy gì nữa, chỉ có chồng cô nhận xét là nhiều lúc cô nói năng lẫn lộn.
Cô nghĩ mình quen dần nên đỡ mệt hơn. Thực ra đây là dấu hiệu cần được đánh giá lại. Người ngoài nhìn thấy trước, còn người trong cuộc thì thường không tự thấy.
Bạn có thể làm gì?
① Ghi lại các lần đường huyết xuống thấp
Ghi ngắn thôi, gồm thời điểm trong ngày, hôm đó có gì khác thường và bạn đã xử trí thế nào. Việc theo dõi giúp nhận ra điều gì làm đường huyết của bạn lên hoặc xuống.
② Kể cả những lần nhẹ và những lần ban đêm
Nhiều người chỉ kể lần nặng vì ngại làm phiền. Nhưng tài liệu hướng dẫn yêu cầu rà lại tiền sử hạ đường huyết ở mỗi lần khám, nên mọi lần đều là thông tin cần thiết.
③ Trả lời thật câu hỏi về khả năng cảm nhận
Nếu bạn không còn lúc nào cũng cảm nhận được lúc đường huyết xuống thấp, hãy nói thẳng. Nếu bạn đang sợ hạ đường huyết tới mức ảnh hưởng sinh hoạt, điều đó cũng nên được nói ra.
④ Hỏi về chương trình giáo dục có hướng dẫn
Các hội chuyên ngành khuyên người dùng insulin hoặc có nguy cơ hạ đường huyết nên tham gia chương trình giáo dục có cấu trúc, do người được đào tạo hướng dẫn. Hãy hỏi xem nơi bạn khám có chương trình như vậy không.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Hạ đường huyết tái diễn là bình thường nếu đang dùng insulin."
Quen với một điều không có nghĩa là điều đó vô hại.
Tài liệu hướng dẫn coi hạ đường huyết nặng hoặc thường xuyên là chỉ định bắt buộc phải xem lại kế hoạch điều trị. Hạ đường huyết tái diễn được mô tả là vấn đề y khoa khẩn, cần điều chỉnh chứ không phải cần chịu đựng.
Còn một hệ quả nữa. Các lần hạ đường huyết lặp lại có thể làm cơ thể bớt báo động ở những lần sau. Việc tránh hạ đường huyết trong một thời gian có thể giúp phục hồi khả năng cảm nhận. Điều đó thường đi kèm với việc bác sĩ nới lỏng mục tiêu tạm thời.
Điều này không có nghĩa là bạn nên tự để đường huyết cao lên cho an toàn. Việc đổi mục tiêu là quyết định của bác sĩ cùng bạn, dựa trên tình trạng cụ thể của bạn.
Khi nào cần gọi trợ giúp ngay
- Người bệnh lơ mơ, gọi không tỉnh, lên cơn co giật hoặc bất tỉnh. Gọi cấp cứu ngay.
- Người bệnh không nuốt được hoặc không tự ăn uống được. Lúc đó không cho ăn hay uống bất cứ thứ gì qua miệng vì có thể gây sặc. Gọi cấp cứu ngay.
- Tuyệt đối không tiêm insulin cho người đang hạ đường huyết.
- Bạn thấy lẫn lộn hoặc mất tập trung mà không hề có dấu hiệu báo trước nào. Hãy nhờ người bên cạnh giúp và liên hệ nơi đang điều trị sớm nhất có thể.
Bạn thử nhớ lại
Hãy tự trả lời hai câu. Trong tháng vừa rồi bạn có mấy lần đường huyết xuống thấp? Bạn có lúc nào cũng cảm nhận được không?
Nếu bạn không nhớ nổi số lần, hoặc nếu câu thứ hai bạn trả lời là không, thì đó chính là hai điều nên mang tới lần khám tới.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Bạn bị đường huyết xuống thấp nhiều lần trong tháng. Việc nên làm là gì?
- A. Coi đó là chuyện bình thường của người dùng thuốc hạ đường huyết
- B. Tự giảm bớt thuốc cho tới khi hết hạ đường huyết
- C. Ghi lại các lần và báo với nhân viên y tế để cùng xem lại kế hoạch điều trị
- D. Ăn thêm đồ ngọt suốt cả ngày để phòng xa
Xem giải thích
Đáp án C. Tài liệu hướng dẫn coi hạ đường huyết nặng hoặc thường xuyên là dấu hiệu bắt buộc phải xem lại kế hoạch điều trị. Việc điều chỉnh thuốc thuộc về nhân viên y tế, còn phần của bạn là ghi lại và kể lại đầy đủ.
Câu 2. Ít thấy dấu hiệu báo trước hơn trước đây là dấu hiệu tốt. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Đó có thể là mất cảm nhận hạ đường huyết, tình trạng làm tăng mạnh nguy cơ hạ đường huyết nặng. Đây là lý do cần được đánh giá lại chứ không phải dấu hiệu bệnh đang ổn hơn.
Nguồn của bài này
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết cấp.
- Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society). Hướng dẫn thực hành lâm sàng về quản lý người bệnh đái tháo đường có nguy cơ cao hạ đường huyết. Năm 2023.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Kiểm soát đường huyết. Rà soát ngày 15 tháng 5 năm 2024.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý bệnh đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Quay lại danh sách chủ đề để chọn nội dung tiếp theo.
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa