Khi nào nên chủ động nói với nhân viên y tế về xét nghiệm?

Việc xét nghiệm diễn ra sớm hay muộn nhiều khi phụ thuộc vào chỗ bạn có nhắc tới nó hay không. Một lần khám thường rất ngắn. Nếu bạn không nói ra, có những thứ sẽ không được hỏi tới.

Vì vậy bài này chỉ trả lời một câu hỏi. Lúc nào thì đáng để bạn lên tiếng trước.

Có bốn tình huống đáng nêu ra. Bạn không cần đủ cả bốn. Chỉ cần một là đủ lý do.

• Bạn có yếu tố nguy cơ. Chẳng hạn tiền sử gia đình, cân nặng, tuổi hay mức vận động. Bạn không cần tự chấm điểm. Chỉ cần nói ra để nhân viên y tế đánh giá.
• Bạn từng bị đái tháo đường trong thai kỳ. Đây là tình huống dễ bị bỏ quên nhất, vì sau khi sinh đường huyết thường trở về bình thường nên nhiều người coi như đã xong. Thực tế đây vẫn là yếu tố nguy cơ về lâu dài.
• Bạn thấy dấu hiệu gợi ý. Chẳng hạn khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ lý do, nhìn mờ hay vết thương lâu lành.
• Bạn có kết quả xét nghiệm bất thường. Kể cả khi con số chỉ nhỉnh hơn ngưỡng một chút.

Một lưu ý quan trọng. Danh sách trên dùng để nhận ra khi có, không dùng để loại trừ khi không có.

Với tình huống thứ tư, Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ nêu rằng bác sĩ thường dùng một xét nghiệm thứ hai để xác nhận. Mang kết quả đi khám là hợp lý, còn tự kết luận thì không.

Hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam nêu rõ những ai thuộc nhóm nên được xét nghiệm phát hiện sớm. Nhưng tài liệu này không nêu khoảng cách giữa hai lần xét nghiệm. Vì vậy lịch kiểm tra lại của riêng bạn là điều cần hỏi nhân viên y tế.

Để bạn hình dung nhịp chung, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ đưa ra ba mốc sau. Người có kết quả bình thường nên xét nghiệm lại tối thiểu mỗi 3 năm. Người đã có tiền đái tháo đường nên xét nghiệm hằng năm. Người từng bị đái tháo đường trong thai kỳ nên xét nghiệm ít nhất mỗi 1 tới 3 năm. Hiệp hội này cũng ghi rằng nên kiểm tra sớm hơn khi có triệu chứng hoặc khi nguy cơ thay đổi.

Ba mốc vừa nêu là của một tổ chức Hoa Kỳ, dành cho hệ thống y tế Hoa Kỳ. Chúng cho thấy việc kiểm tra lại có nhịp riêng, nhưng chúng không phải lịch hẹn dành cho cá nhân bạn.