Vì sao kết quả đường huyết lúc cao lúc thấp?
Hiểu bệnh5 phút đọcBài 4 trong 6
Điều quan trọng nhất
Đường huyết thay đổi trong ngày ở tất cả mọi người. Mỗi lần đo chỉ là một tấm ảnh chụp tại một thời điểm. Bữa ăn, vận động, bệnh tật, căng thẳng và thuốc đều có thể làm con số đó lên hoặc xuống.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Rất nhiều lo lắng không cần thiết bắt đầu từ một con số đơn lẻ. Người ta đo được một kết quả cao hơn hôm qua rồi kết luận bệnh đang nặng lên. Hoặc đo được một kết quả đẹp rồi nghĩ mọi thứ đã ổn.
Hiểu vì sao con số dao động giúp bạn đọc kết quả đúng cách hơn. Bạn sẽ nhìn vào xu hướng qua nhiều lần đo thay vì phản ứng với từng con số riêng lẻ. Điều này cũng giúp bạn tránh một việc nguy hiểm là tự thay đổi thuốc dựa trên một lần đo.
Hiểu đơn giản
Cơ thể liên tục điều chỉnh lượng đường trong máu, giống như cách bạn liên tục điều chỉnh tay lái khi đi xe. Con số vì thế không đứng yên.
Sau đây là những yếu tố thường gặp làm đường huyết lên cao hơn.
- vừa ăn xong, đặc biệt là bữa nhiều tinh bột
- đang bị bệnh, chẳng hạn sốt hay nhiễm trùng
- căng thẳng
- ăn nhiều hơn thường lệ
Sau đây là những yếu tố thường gặp làm đường huyết xuống thấp hơn.
- bỏ bữa hoặc ăn muộn hơn thường lệ
- vận động nhiều hơn thường lệ
- uống rượu bia
Ngoài ra, thuốc điều trị đái tháo đường cũng ảnh hưởng trực tiếp tới con số. Thời điểm đo cũng vậy. Đo trước ăn hay sau ăn, đo trước hay sau khi dùng thuốc đều cho kết quả khác nhau rõ rệt. Đó là lý do hai kết quả chỉ so sánh được với nhau khi đo ở cùng một điều kiện.
Một tình huống thường gặp
Anh Tuấn đo đường huyết buổi sáng khi chưa ăn, kết quả ở mức anh quen thuộc. Chiều hôm đó, sau bữa cơm và một ly nước ngọt, anh đo lại thì thấy cao hơn hẳn.
Anh lo lắng nghĩ bệnh đang xấu đi. Thực ra hai con số này không so sánh được với nhau, vì chúng được đo ở hai thời điểm hoàn toàn khác nhau.
Bạn có thể làm gì?
① Ghi lại bối cảnh, không chỉ ghi con số
Khi ghi kết quả, ghi thêm thời điểm đo và tình huống, chẳng hạn trước ăn hay sau ăn bao lâu, có vừa vận động không, có đang ốm không. Con số kèm bối cảnh mới có ý nghĩa.
② So sánh những lần đo cùng điều kiện
Kết quả lúc đói của hôm nay nên được so với kết quả lúc đói của những hôm trước, không so với kết quả sau ăn.
③ Không tự đổi thuốc vì một lần đo
Nếu thấy kết quả bất thường lặp lại nhiều lần, hãy mang nhật ký theo dõi tới cho nhân viên y tế xem. Việc điều chỉnh điều trị cần dựa trên cả bức tranh, không dựa trên một điểm.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Tôi thấy trong người bình thường, vậy đường huyết chắc chắn ổn."
Đây là một trong những hiểu nhầm gây thiệt nhiều nhất, vì nó khiến người ta bỏ theo dõi.
Đường huyết cao thường không gây cảm giác gì cho tới khi đã cao nhiều hoặc kéo dài. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ ghi nhận rằng triệu chứng của đái tháo đường típ 2 thường mất vài năm mới xuất hiện và một số người không nhận thấy triệu chứng nào cả.
Nói cách khác, cảm giác cơ thể không phải là công cụ đo đường huyết. Cách duy nhất để biết là đo và làm xét nghiệm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Bạn thử nhớ lại
Kể ra ba điều có thể làm đường huyết của bạn thay đổi trong ngày hôm nay.
Nếu bạn nghĩ tới bữa ăn, vận động và thuốc hoặc tình trạng sức khỏe, bạn đã nắm được ý chính của bài.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Kết quả đo lúc đói sáng nay nên được so sánh với kết quả nào?
- A. Kết quả đo sau bữa trưa hôm qua
- B. Kết quả đo lúc đói của những buổi sáng trước
- C. Kết quả của người khác cùng tuổi
- D. Không cần so sánh, chỉ cần nhớ con số hôm nay
Xem giải thích
Đáp án B. Hai kết quả chỉ so sánh được khi đo ở cùng điều kiện. Kết quả lúc đói và kết quả sau ăn phản ánh hai tình huống khác nhau của cơ thể, nên đặt cạnh nhau sẽ dẫn tới kết luận sai.
Câu 2. Cảm thấy trong người bình thường nghĩa là đường huyết đang ở mức bình thường. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Đường huyết cao thường không gây cảm giác gì trong thời gian dài. Cảm giác cơ thể không thay thế được việc đo và làm xét nghiệm.
Nguồn đã được kiểm tra
- Bộ Y tế Việt Nam (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2. Ban hành năm 2020, sửa đổi năm 2021.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Quản lý đường huyết. Rà soát ngày 15 tháng 5 năm 2024.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Triệu chứng của đái tháo đường. Rà soát ngày 15 tháng 5 năm 2024.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Tiền đái tháo đường. Rà soát ngày 26 tháng 12 năm 2024.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Xét nghiệm HbA1c và đái tháo đường. Rà soát tháng 4 năm 2018.
Bài này được rà soát ngày 15 tháng 8 năm 2026. Lần rà soát tiếp theo vào tháng 8 năm 2027.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoHbA1c khác gì với máy đo đường huyết tại nhà?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa