Dùng insulin thì vận động thế nào cho an toàn?

Vận động5 phút đọcBài 4 trong 6

Điều quan trọng nhất

Người dùng insulin hoặc thuốc có thể làm đường huyết xuống thấp vẫn nên vận động. Điều cần thay đổi là khâu chuẩn bị, không phải việc có tập hay không. Bạn có thể mang sẵn thứ gì đó chứa đường, đo đường huyết trước khi tập nếu đã được hướng dẫn và bàn một kế hoạch riêng với nhân viên y tế.

Vì sao điều này quan trọng với bạn?

Nhiều người nghe hai chữ "insulin" và "vận động" trong cùng một câu thì lo ngay. Nỗi lo đó có lý do thật. Vận động nhiều hơn thường lệ là một trong những tình huống có thể làm đường huyết xuống thấp.

Nhưng kết luận "vậy thì thôi đừng tập nữa" lại đi quá xa. Các tài liệu chuyên môn không khuyên người dùng insulin tránh vận động. Điều họ nói là nhóm này cần chuẩn bị kỹ hơn các nhóm khác.

Khi bạn biết mình thuộc nhóm cần chuẩn bị, buổi tập trở nên nhẹ nhàng hơn. Bạn không phải đoán mò và cũng không phải bỏ một việc có lợi cho mình.

Hiểu đơn giản

Khi bạn vận động, cơ thể dùng đường trong máu làm nhiên liệu. Sau buổi tập, cơ thể còn đáp ứng với insulin tốt hơn trong một khoảng thời gian nữa. Vì vậy đường huyết có thể xuống thấp ngay trong lúc tập và có thể còn xuống trong vài giờ sau khi tập xong.

Điều này không xảy ra giống nhau ở mọi người. Sau đây là hai nhóm khác nhau.

  • Nhóm cần chú ý dự phòng. Người đang dùng insulin, hoặc dùng thuốc làm cơ thể tiết thêm insulin.
  • Nhóm ít gặp hơn. Người đang dùng các nhóm thuốc điều trị khác. Ở nhóm này, đường huyết xuống thấp ít gặp và thường không cần biện pháp dự phòng thường quy khi vận động.

Nếu bạn không chắc mình thuộc nhóm nào, đó là câu hỏi rất đáng mang đi khám. Chỉ người nắm rõ đơn thuốc của bạn mới trả lời chính xác được.

Một tình huống thường gặp

Bác Sáu 62 tuổi đang dùng insulin và có thói quen đi bộ buổi chiều. Một hôm bác đi lâu hơn mọi hôm khá nhiều. Về tới nhà, bác thấy trong người khác thường so với mọi lần.

Bác làm theo đúng hướng dẫn xử trí mà nơi điều trị đã dặn, rồi ngồi nghỉ. Lần khám sau, bác kể lại buổi đi bộ đó. Nhân viên y tế cùng bác thống nhất cách chuẩn bị cho những hôm đi bộ dài hơn thường lệ.

Bạn có thể làm gì?

① Mang sẵn thứ gì đó chứa đường

Khi đi tập, đi bộ đường dài hoặc làm việc nặng, hãy mang theo thứ gì đó chứa đường có thể dùng ngay. Lượng dùng và cách dùng thì làm theo đúng hướng dẫn xử trí bạn đã được nhận.

② Đo đường huyết trước khi tập nếu bạn đã được hướng dẫn đo

Không phải ai cũng được dặn đo quanh buổi tập. Nếu bạn thuộc nhóm được dặn, hãy làm đúng như vậy. Kết quả dưới 3,9 mmol/L (70 mg/dL) là mức đường huyết thấp, cần được xử trí theo hướng dẫn bạn đã nhận trước khi nghĩ tới chuyện tập.

③ Nhớ rằng khoảng thời gian sau buổi tập cũng đáng chú ý

Đường huyết có thể còn xuống trong vài giờ sau khi tập xong, kể cả khi trong lúc tập bạn thấy hoàn toàn bình thường.

④ Bàn một kế hoạch riêng với nhân viên y tế

Bạn có thể hỏi "Với thuốc tôi đang dùng, tôi cần chuẩn bị gì trước khi tập?" và "Tôi có cần đo đường huyết quanh buổi tập không?".

Điều nhiều người hay hiểu nhầm

"Người dùng insulin không nên tập thể dục."

Không có tài liệu chuyên môn nào nói như vậy.

Khuyến cáo về hoạt động thể lực được viết cho cả người mắc đái tháo đường típ 1 và người mắc típ 2, tức là bao gồm cả những người dùng insulin hằng ngày. Vấn đề không nằm ở chỗ có được tập hay không. Vấn đề nằm ở chỗ chuẩn bị thế nào.

Điều này cũng không có nghĩa là cứ tập thoải mái rồi bỏ qua khâu chuẩn bị. Với người dùng insulin hoặc thuốc có thể làm đường huyết xuống thấp, việc mang sẵn thứ gì đó chứa đường và có một kế hoạch đã bàn trước là phần không nên bỏ.

Bạn thử nhớ lại

Nếu một người cùng đi bộ hỏi vì sao bạn hay mang theo thứ gì đó chứa đường trong túi, bạn sẽ giải thích thế nào?

Nếu câu trả lời của bạn có nhắc tới việc vận động có thể làm đường huyết xuống thấp và việc bạn đã bàn trước một kế hoạch với nhân viên y tế, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Bạn đang dùng insulin và muốn bắt đầu đi bộ mỗi chiều. Việc nên làm là gì?

  • A. Bỏ ý định đi bộ vì người dùng insulin không hợp với vận động
  • B. Mang sẵn thứ gì đó chứa đường và bàn trước kế hoạch với nhân viên y tế
  • C. Tự đổi thuốc trước mỗi buổi đi bộ cho chắc
  • D. Đi bộ càng lâu càng tốt để đường huyết xuống thật nhiều
Xem giải thích

Đáp án B. Vận động vẫn là việc nên làm với người dùng insulin, chỉ là cần chuẩn bị trước. Phương án A bỏ mất một việc có lợi. Phương án C là tự thay đổi điều trị, mà đó là quyết định cần đưa ra cùng nhân viên y tế. Phương án D hiểu sai mục đích của buổi tập.

Câu 2. Người không dùng insulin và không dùng thuốc có nguy cơ làm đường huyết xuống thấp thì thường không cần biện pháp dự phòng thường quy khi vận động. Đúng hay sai?

Xem giải thích

Đúng. Ở nhóm dùng các thuốc điều trị khác, đường huyết xuống thấp ít gặp và thường không cần biện pháp dự phòng thường quy khi vận động. Nhưng nếu bạn không chắc thuốc của mình thuộc nhóm nào, hãy hỏi nhân viên y tế thay vì tự suy đoán.

Nguồn đã được kiểm tra

  • Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần Thúc đẩy hành vi sức khỏe tích cực, mục Hoạt động thể lực.
  • Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần Mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết.
  • Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society). Hướng dẫn thực hành lâm sàng về quản lý người đái tháo đường có nguy cơ cao bị hạ đường huyết. Năm 2023.
  • Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Quản lý đường huyết. Rà soát ngày 15 tháng 5 năm 2024.
  • Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.

Lưu ý

Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.

Bản in để phát cho người bệnh

Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.

Tải bản in

Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa