Khi nào nên tạm dừng buổi tập và hỏi nhân viên y tế?
Vận động6 phút đọcBài 5 trong 6
Điều quan trọng nhất
Vận động là việc nên duy trì, nhưng có những lúc dừng lại đúng hơn là cố. Nếu trong buổi tập bạn thấy khác thường so với mọi lần, hãy dừng và nghỉ. Nếu bạn có vấn đề ở mắt, ở bàn chân hoặc ở tim mạch, hãy hỏi nhân viên y tế trước khi tăng mức vận động.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Nhiều người tin rằng cố thêm một chút thì kết quả sẽ tốt hơn một chút. Với vận động, điều đó không đúng trong mọi tình huống.
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ghi nhận rằng vận động cường độ cao xen kẽ nghỉ ngắn có thể làm đường huyết tăng lên. Nghĩa là một con số cao ngay sau buổi tập nặng không phải bằng chứng cho thấy bạn tập chưa đủ.
Ngoài ra, với một số tình trạng sức khỏe đi kèm, mức vận động phù hợp cần được chọn cùng nhân viên y tế. Đây là điểm các tài liệu chuyên môn nói rất rõ. Người bệnh không tự đặt mức vận động cho mình khi đã có biến chứng.
Hiểu đơn giản
Có hai câu hỏi khác nhau. Chúng dẫn tới hai việc khác nhau.
Câu hỏi thứ nhất là "hôm nay tôi có nên tập tiếp không". Đây là quyết định trong ngày.
Câu hỏi thứ hai là "mức vận động của tôi có cần được xem lại không". Đây là một cuộc trao đổi với nhân viên y tế, không phải quyết định trong lúc đang tập.
Khi nào nên dừng hoặc đổi buổi tập hôm đó. Nguyên tắc gọn nhất là nếu bạn thấy khác thường so với những lần tập trước thì dừng lại và nghỉ. Bài này cố ý không đưa ra danh sách dấu hiệu để bạn tự đối chiếu. Mỗi người cảm nhận một kiểu. Việc dò theo danh sách còn dễ dẫn tới tự chẩn đoán. Điều đáng nhớ chỉ có một câu. Thấy khác thường thì dừng, chứ không cố cho hết bài.
Có hai tình huống nữa thuộc nhóm này. Nếu bạn đo đường huyết và thấy kết quả thấp theo đúng hướng dẫn bạn đã nhận, hãy xử trí trước đã, còn buổi tập tính sau. Nếu bàn chân bạn có vết thương hoặc chỗ đau, việc dồn trọng lượng lên chân trong lúc tập là điều cần hỏi trước khi làm.
Khi nào cần liên hệ nhân viên y tế. Có ba nhóm tình huống.
- Trước khi bạn tăng mức vận động, nếu bạn có bệnh ở mắt do đái tháo đường, có giảm cảm giác ở bàn chân hoặc có vấn đề tim mạch.
- Khi chuyện khác thường trong lúc tập lặp lại ở nhiều buổi, chứ không phải một lần duy nhất.
- Khi bạn đang có một đợt bệnh khác, vì lúc đó đường huyết có thể thay đổi khác thường lệ.
Một tình huống thường gặp
Chú Bình 55 tuổi nghe nói tập càng nặng thì đường huyết xuống càng nhanh, nên chú chuyển sang đạp xe thật gắng sức. Đo sau buổi tập, chú thấy con số còn cao hơn lúc trước khi tập. Chú kết luận là mình tập chưa đủ và định tăng tiếp.
Buổi sau, chú thấy trong người khác thường và phải dừng giữa chừng. Lần khám tới, chú kể lại cả hai buổi đó. Nhân viên y tế giải thích vì sao con số có thể tăng sau một buổi rất nặng, rồi cùng chú chọn lại mức vận động phù hợp hơn.
Bạn có thể làm gì?
① Dừng lại khi thấy khác thường
Không cần biết vì sao mới được phép dừng. Thấy khác so với mọi lần là đủ lý do để nghỉ và để hỏi sau đó.
② Xử trí kết quả đường huyết thấp trước, buổi tập tính sau
Nếu bạn có đo và kết quả thấp theo hướng dẫn bạn đã nhận, hãy làm theo hướng dẫn đó trước. Buổi tập có thể lùi lại, việc xử trí thì không.
③ Hỏi trước khi tăng mức vận động
Nếu bạn có bệnh ở mắt do đái tháo đường, có giảm cảm giác ở bàn chân hoặc có vấn đề tim mạch, hãy hỏi trước khi tập nặng hơn hoặc lâu hơn hiện tại.
④ Mang chuyện đã xảy ra đi hỏi
Bạn có thể kể lại đúng như nó đã diễn ra và hỏi "Buổi tập hôm đó tôi phải dừng giữa chừng. Mức vận động của tôi có cần đổi không?".
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Vận động càng nặng càng tốt cho glucose."
Nặng hơn không tự động nghĩa là tốt hơn.
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ghi nhận rằng vận động cường độ cao xen kẽ nghỉ ngắn có thể làm đường huyết tăng lên. Với người có bệnh võng mạc nặng, tức tổn thương ở đáy mắt do đái tháo đường, vận động cường độ mạnh còn có thể không phù hợp. Với người có tổn thương thần kinh ảnh hưởng tới nhịp tim và huyết áp, tài liệu chuyên môn khuyên nên được đánh giá về tim trước khi tăng cường độ.
Điều này không có nghĩa là vận động nhẹ mới tốt, hay bạn nên tập ít đi. Mức phù hợp là mức được chọn cùng nhân viên y tế dựa trên tình trạng của bạn. Đó cũng là mức bạn duy trì được đều đặn.
Bạn thử nhớ lại
Giả sử đang đi bộ mà bạn thấy trong người khác hẳn mọi lần. Bạn sẽ làm gì tiếp theo? Sau đó bạn sẽ kể lại chuyện đó cho ai?
Nếu câu trả lời của bạn gồm dừng lại và nghỉ rồi kể cho nhân viên y tế trong lần khám tới, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Sau một buổi đạp xe rất gắng sức, bạn đo và thấy đường huyết cao hơn lúc trước khi tập. Cách hiểu nào hợp lý nhất?
- A. Bạn tập chưa đủ nặng nên cần tăng thêm nữa
- B. Vận động cường độ cao có thể làm đường huyết tăng lên, nên đây là chuyện đáng mang đi hỏi
- C. Máy đo chắc chắn bị hỏng
- D. Bạn nên ngừng hẳn việc vận động
Xem giải thích
Đáp án B. Vận động cường độ cao xen kẽ nghỉ ngắn có thể làm đường huyết tăng lên trong một khoảng thời gian. Phương án A hiểu ngược. Phương án D đi quá xa theo chiều còn lại, vì bỏ hẳn vận động cũng không phải câu trả lời.
Câu 2. Nếu trong buổi tập bạn thấy khác thường so với mọi lần, việc nên làm là cố cho hết bài rồi mới nghỉ. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Thấy khác thường là đủ lý do để dừng và nghỉ ngay, kể cả khi bạn chưa biết nguyên nhân. Sau đó bạn kể lại cho nhân viên y tế. Nếu chuyện đó lặp lại ở nhiều buổi thì càng nên hỏi sớm.
Nguồn đã được kiểm tra
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần Thúc đẩy hành vi sức khỏe tích cực, mục Hoạt động thể lực và an toàn khi vận động.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần Mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC). Quản lý đường huyết. Rà soát ngày 15 tháng 5 năm 2024.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inNội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa