Làm sao lập kế hoạch vận động mà tôi giữ được?
Vận động5 phút đọcBài 3 trong 6
Điều quan trọng nhất
Kế hoạch tốt nhất là kế hoạch bạn giữ được. Hãy bắt đầu từ mức bạn đang làm được rồi tăng dần, thay vì bắt đầu từ mức lý tưởng. Mỗi đợt vận động kéo dài từ 10 phút trở lên đã được tính, nên bạn hoàn toàn có thể chia nhỏ trong ngày.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Rất nhiều người từng bắt đầu bằng một quyết tâm lớn rồi dừng sau vài tuần. Điều đó không phải do thiếu ý chí. Nó thường xảy ra khi mức khởi đầu được đặt quá xa so với đời sống thật.
Chính tài liệu chuyên môn cũng ghi nhận rằng việc đạt tới mức khuyến nghị có thể là một thách thức ở giai đoạn đầu với một số người. Cách xử lý được nêu ra không phải là cố hơn, mà là bắt đầu từ mức hoạt động nền của bạn rồi tăng dần lên.
Bài này giúp bạn chọn một điểm khởi đầu vừa sức. Việc phân biệt các kiểu vận động đã được nói ở bài trước.
Hiểu đơn giản
Bắt đầu từ mức bạn đang có. Hướng dẫn chuyên môn khuyên đánh giá mức hoạt động hiện tại của mỗi người rồi khuyến khích tăng lên trên mức đó. Nghĩa là điểm xuất phát của bạn không phải con số trong sách, mà là những gì bạn đang làm được trong tuần này.
Chia nhỏ được. Mỗi đợt vận động aerobic nên kéo dài từ 10 phút trở lên. Vì vậy hai hoặc ba lần đi bộ ngắn trong ngày vẫn được tính, không nhất thiết phải có một buổi tập dài.
Nặng hơn không tự động tốt hơn. Đây là điểm hay bị hiểu sai nhất. Hoạt động cường độ rất cao có thể làm đường huyết tăng lên ngay sau buổi tập, chứ không phải lúc nào cũng làm nó giảm. Ngoài ra, tăng cường độ quá nhanh khiến bạn dễ mệt và dễ bỏ.
Chọn việc gắn được với đời sống. Một hoạt động bạn thích và làm được gần nhà thường bền hơn một hoạt động nghe hay nhưng phải sắp xếp cả buổi.
Ghi nhận cả những buổi ngắn. Một tuần có vài buổi ngắn vẫn tốt hơn một tuần trắng. Cách nghĩ được ăn cả ngã về không là cách nghĩ khiến người ta bỏ cuộc nhanh nhất.
Nếu bạn có vấn đề ở mắt, ở bàn chân hoặc ở tim mạch, hãy hỏi nhân viên y tế trước khi tăng mức vận động. Bộ bài này có một bài riêng cho tình huống đó. Nguyên tắc lập kế hoạch riêng cho từng người cũng có trong hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, ở phần mục tiêu điều trị.
Một tình huống thường gặp
Chú Hải 58 tuổi quyết tâm chạy bộ mỗi sáng một tiếng. Tuần đầu chú làm được, tuần thứ hai chú đau chân và nghỉ, rồi bỏ luôn.
Lần sau, chú bắt đầu lại từ việc đi bộ sau bữa tối, mỗi lần khoảng mười lăm phút. Vài tuần sau chú thêm một buổi nữa vào buổi sáng. Cách này chú giữ được tới giờ.
Bạn có thể làm gì?
① Viết ra mức bạn đang làm được trong tuần này
Đây là điểm xuất phát thật của bạn. Mọi kế hoạch nên tính từ chỗ này thay vì tính từ một con số lý tưởng.
② Chọn một thay đổi nhỏ và cụ thể
Ví dụ thêm một buổi đi bộ ngắn sau bữa tối. Nhỏ và rõ thì dễ làm hơn to và chung chung.
③ Chia nhỏ khi không có nhiều thời gian
Vài đợt ngắn trong ngày vẫn được tính, miễn mỗi đợt kéo dài từ 10 phút trở lên.
④ Bàn với nhân viên y tế trước khi tăng mức
Bạn là thành viên quan trọng nhất trong nhóm chăm sóc của chính mình. Hãy kể về sức khỏe và công việc thật của bạn để cùng chọn mức tăng phù hợp.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Vận động càng nặng càng tốt cho đường huyết."
Cách hiểu này nghe rất hợp lý nhưng không khớp với tài liệu chuyên môn. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ ghi nhận rằng hoạt động cường độ cao xen kẽ nghỉ ngắn có thể làm đường huyết tăng lên. Một con số cao ngay sau buổi tập nặng vì vậy không phải bằng chứng cho thấy bạn tập chưa đủ.
Ngoài ra, mức khởi đầu quá nặng thường dẫn tới mệt mỏi, chấn thương và bỏ cuộc. Điều được khuyến khích là tăng dần trên mức hoạt động nền của bạn.
Chiều ngược lại cũng cần nói rõ. Đây không phải lý do để giữ mãi một mức rất nhẹ. Hướng vẫn là tăng dần theo thời gian, chỉ khác ở chỗ tăng từ nền của bạn chứ không nhảy thẳng tới mức lý tưởng.
Bạn thử nhớ lại
Nếu tuần này bạn phải chọn đúng một thay đổi nhỏ về vận động, bạn sẽ chọn gì?
Thử nói thành tiếng, càng cụ thể càng tốt. Nếu câu trả lời của bạn gắn với việc bạn đang làm được và ý tăng dần chứ không nhảy vọt, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Cách bắt đầu một kế hoạch vận động dễ giữ nhất là gì?
- A. Đặt mục tiêu cao ngay từ tuần đầu để tạo động lực
- B. Chờ tới khi sắp xếp được một buổi tập dài mỗi ngày
- C. Bắt đầu từ mức đang làm được rồi tăng dần
- D. Chỉ tập khi thấy đường huyết cao
Xem giải thích
Đáp án C. Hướng dẫn chuyên môn khuyên đánh giá mức hoạt động hiện tại rồi khuyến khích tăng lên trên mức đó. Mỗi đợt vận động từ 10 phút trở lên đã được tính, nên bạn có thể chia nhỏ trong ngày.
Câu 2. Tập càng nặng thì đường huyết càng chắc chắn giảm. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Hoạt động cường độ cao xen kẽ nghỉ ngắn có thể làm đường huyết tăng lên. Điều này không có nghĩa nên giữ mãi mức rất nhẹ, vì hướng vẫn là tăng dần từ mức nền của bạn.
Nguồn đã được kiểm tra
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần 5 về thúc đẩy hành vi sức khỏe tích cực. Tạp chí Diabetes Care, năm 2026.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý bệnh đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.
- Bộ Y tế Việt Nam (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2. Ban hành năm 2020, sửa đổi năm 2021.
Tài liệu chuyên môn nước ngoài được dẫn ở trên được dùng cho nguyên tắc chung, không dùng cho khẩu phần, món ăn hay đơn vị đo lường của Việt Nam.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoDùng insulin thì vận động thế nào cho an toàn?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa