Vận động mang lại những lợi ích gì?

Vận động5 phút đọcBài 1 trong 6

Điều quan trọng nhất

Vận động có lợi trên nhiều mặt cùng lúc. Nó giúp mức đường trong máu, giúp tim mạch, giúp tinh thần và giúp bạn giữ được sức để làm việc hằng ngày. Vận động không thay thế thuốc, còn thuốc cũng không thay thế được vận động. Hai việc này bổ sung cho nhau.

Vì sao điều này quan trọng với bạn?

Khi được dặn nên vận động, nhiều người nghĩ ngay tới việc giảm cân hoặc tới con số trên máy đo. Nếu hai thứ đó chưa thay đổi nhanh như mong đợi, người ta dễ nản và bỏ cuộc.

Nhưng lợi ích của vận động rộng hơn thế nhiều. Có những lợi ích không hiện lên trên bất kỳ con số nào, chẳng hạn tinh thần nhẹ hơn hoặc leo cầu thang đỡ mệt hơn. Biết đủ các mặt lợi ích giúp bạn có nhiều lý do để giữ thói quen, thay vì chỉ có một lý do duy nhất.

Bài này nói về lý do. Việc phân biệt các loại vận động và cách lập một kế hoạch vừa sức là nội dung của hai bài kế tiếp.

Hiểu đơn giản

Tài liệu chuyên môn ghi nhận hoạt động thể lực có tác dụng thuận lợi trên nhiều mặt. Sau đây là bốn mặt đáng chú ý nhất với bạn.

  • Mức đường trong máu. Đây là mặt được nhắc tới nhiều nhất và cũng là lý do vận động luôn nằm trong các nội dung cốt lõi của giáo dục tự quản lý.
  • Tim mạch. Vận động có tác dụng thuận lợi lên các yếu tố nguy cơ tim mạch. Đây là phần lợi ích ít khi cảm nhận được ngay nhưng có ý nghĩa lâu dài.
  • Sức khỏe tinh thần. Tài liệu xếp well-being, tức trạng thái dễ chịu về tinh thần, vào nhóm lợi ích của vận động.
  • Chức năng thể chất. Đây là khả năng đi lại, mang vác và tự làm việc của mình. Với người lớn tuổi, các bài tập giúp dẻo dai và giữ thăng bằng còn giúp giữ sức cơ và dáng đi.

Bốn mặt này không tách rời nhau. Một buổi đi bộ đều đặn có thể chạm vào cả bốn cùng lúc, dù bạn chỉ cảm nhận được một hoặc hai.

Vậy còn thuốc thì sao? Trong khung nội dung của giáo dục tự quản lý đái tháo đường, vận độngdùng thuốc là hai nội dung riêng biệt, nằm cạnh nhau chứ không thay thế nhau. Cũng trong khung đó còn có ăn uống, theo dõi và cách ứng phó về mặt cảm xúc.

Nói cách khác, kế hoạch chăm sóc gồm nhiều mặt. Bỏ bớt một mặt thì các mặt còn lại phải gánh nhiều hơn.

Một tình huống thường gặp

Bác Tuấn 60 tuổi dùng thuốc rất đều và nghĩ như vậy là đủ. Bác cũng từng thử đi bộ, nhưng bỏ sau hai tuần vì cân nặng chưa thay đổi.

Lần khám sau, bác kể lại chuyện này. Nhân viên y tế nói với bác về những lợi ích khác của vận động, gồm cả phần tim mạch và phần tinh thần. Bác quay lại đi bộ, lần này không lấy cân nặng làm thước đo duy nhất.

Bạn có thể làm gì?

① Bắt đầu từ việc bạn đang làm được

Không cần chờ có thời gian rảnh hay có chỗ tập. Việc đi lại trong sinh hoạt hằng ngày đã là hoạt động thể lực.

② Gắn vận động vào một việc bạn vẫn làm

Đi bộ sau bữa tối hoặc đi bộ tới chợ là những cách dễ nhớ hơn so với việc đặt ra một buổi tập riêng.

③ Để ý cả những lợi ích không nằm trên máy đo

Ngủ dễ hơn, tinh thần nhẹ hơn hoặc leo cầu thang đỡ mệt hơn đều là dấu hiệu đáng ghi nhận.

④ Hỏi nhân viên y tế mức vận động phù hợp với bạn

Bạn là thành viên quan trọng nhất trong nhóm chăm sóc của chính mình. Hãy kể về công việc, sức khỏe và thói quen thật của bạn để có một mức phù hợp.

Điều nhiều người hay hiểu nhầm

"Đã dùng thuốc thì không cần vận động."

Cách hiểu này rất dễ gặp và cũng dễ hiểu, vì thuốc là phần rõ ràng nhất trong điều trị. Nhưng trong khung nội dung giáo dục tự quản lý đái tháo đường, việc dùng thuốc và việc vận động là hai nội dung riêng, cùng có mặt bên cạnh nhau.

Vận động còn mang lại những lợi ích mà một mình việc dùng thuốc không tạo ra, chẳng hạn phần chức năng thể chất và phần tinh thần.

Chiều ngược lại cũng cần nói rõ. Vận động không phải thứ để thay cho thuốc. Bài này không khuyên bạn giảm hay dừng bất kỳ thuốc nào. Mọi thay đổi về thuốc đều là việc của nhân viên y tế.

Bạn thử nhớ lại

Nếu người nhà hỏi vì sao bạn vẫn đi bộ dù đã dùng thuốc, bạn sẽ trả lời thế nào?

Thử nói thành tiếng bằng từ của bạn. Nếu câu trả lời nhắc được ít nhất hai mặt lợi ích khác nhau và ý thuốc với vận động không thay thế nhau, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Lợi ích của vận động ở người đái tháo đường gồm những mặt nào?

  • A. Chỉ có mức đường trong máu
  • B. Chỉ có cân nặng và vóc dáng
  • C. Mức đường trong máu, tim mạch, tinh thần và chức năng thể chất
  • D. Chỉ có phần tinh thần
Xem giải thích

Đáp án C. Tài liệu chuyên môn ghi nhận hoạt động thể lực có tác dụng thuận lợi trên nhiều mặt cùng lúc. Vì vậy một thay đổi chậm ở cân nặng không có nghĩa là buổi vận động của bạn vô ích.

Câu 2. Khi đã dùng thuốc đều thì không cần vận động nữa. Đúng hay sai?

Xem giải thích

Sai. Dùng thuốc và vận động là hai nội dung riêng biệt trong khung giáo dục tự quản lý đái tháo đường. Chúng bổ sung cho nhau. Điều này cũng không có nghĩa vận động thay được thuốc, vì mọi thay đổi về thuốc là việc của nhân viên y tế.

Nguồn đã được kiểm tra

  • Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường năm 2026, phần 5 về thúc đẩy hành vi sức khỏe tích cực. Tạp chí Diabetes Care, năm 2026.
  • Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý bệnh đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.

Tài liệu chuyên môn được dẫn ở trên là tài liệu nước ngoài. Bài dùng tài liệu đó cho nguyên tắc chung, không dùng cho khẩu phần, món ăn hay đơn vị đo lường của Việt Nam.

Lưu ý

Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.

Bản in để phát cho người bệnh

Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.

Tải bản in

Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa