Tầm soát thận gồm những xét nghiệm nào?

Nhiều người nghĩ rằng thận chỉ cần được để ý khi có chuyện. Với đái tháo đường thì thứ tự ngược lại. Hướng dẫn quốc tế ghi rõ rằng bệnh thận ở người mắc đái tháo đường thường được xác định bằng xét nghiệm chứ không bằng dấu hiệu người bệnh tự thấy.

Có một chi tiết khiến việc này càng đáng quan tâm hơn. Ở người mắc típ 2, bệnh thận có thể đã có mặt ngay tại thời điểm được chẩn đoán đái tháo đường. Mới phát hiện bệnh không có nghĩa là thận chắc còn nguyên vẹn.

Bệnh thận cũng không phải chuyện riêng của thận. Sự hiện diện của bệnh thận làm tăng rõ nguy cơ tim mạch. Vì lý do đó, hai xét nghiệm này nói về nhiều thứ hơn tên gọi của chúng.

Hai xét nghiệm trả lời hai câu hỏi khác nhau.

• Xét nghiệm nước tiểu đo lượng albumin, một loại đạm, bị rò ra nước tiểu. Nó cho biết màng lọc của thận có bị rò hay không.
• Xét nghiệm máu dùng để ước tính mức lọc, tức là thận đang lọc được bao nhiêu.

Vì sao cần cả hai? Vì chúng không thay thế nhau. Hướng dẫn quốc tế ghi rằng thay đổi sớm của chức năng thận có thể được phát hiện qua tăng albumin trong nước tiểu trước cả khi mức lọc thay đổi. Nếu chỉ làm xét nghiệm máu, dấu hiệu sớm nhất có thể bị bỏ lỡ.

Với người mắc típ 2, khuyến cáo là làm cả hai ít nhất mỗi năm một lần, bất kể đang được điều trị bằng cách nào. Chữ "ít nhất" ở đây là sàn chứ không phải trần.

Với người đã được xác định có bệnh thận mạn, việc theo dõi dày hơn, từ một tới bốn lần mỗi năm tùy giai đoạn bệnh. Xin lưu ý rằng mốc dày hơn này dành cho người đã có bệnh thận, không phải cho tất cả mọi người. Tài liệu gốc cũng ghi rõ các mốc theo dõi này dựa trên ý kiến chuyên gia và cần điều chỉnh theo từng người.

Còn khi nào thì cần khám chuyên khoa thận? Các tiêu chí trong hướng dẫn quốc tế đều là kết quả xét nghiệm, ví dụ albumin niệu tăng nhanh hoặc mức lọc giảm nhanh. Không có tiêu chí nào dựa trên cảm giác của người bệnh.