Khi nào bạn cần thử ceton theo hướng dẫn đã được cấp?
Tăng đường huyết và ngày ốm6 phút đọcBài 4 trong 6Có phần an toàn
Điều quan trọng nhất
Bài này dành cho người đã được nhân viên y tế hướng dẫn thử ceton và đã được cấp dụng cụ. Bạn cần thử khi có triệu chứng hoặc khi có yếu tố khởi phát như đang ốm hay đã bỏ liều insulin. Có ceton thì liên hệ ngay với nơi đang điều trị.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Ceton là chất được thử trong nước tiểu hoặc trong máu để phát hiện sớm nguy cơ nhiễm toan ceton. Nhiễm toan ceton là một biến chứng cấp đe dọa tính mạng. Tình trạng này liên quan tới việc cơ thể thiếu insulin.
Vì vậy tài liệu hướng dẫn yêu cầu người có nguy cơ nhiễm toan ceton được dạy dấu hiệu sớm, được cấp dụng cụ thử ceton trong nước tiểu hoặc trong máu. Nguồn cũng yêu cầu người bệnh được hướng dẫn cách xử trí sớm tại nhà để không phải vào viện muộn.
Việc thử ceton không dành cho tất cả mọi người. Nếu bạn chưa từng được nhân viên y tế nói tới ceton, hãy hỏi trong lần khám tới xem bạn có thuộc nhóm cần thử hay không. Đó là câu hỏi rất đáng hỏi.
Hiểu đơn giản
Sau đây là những lúc tài liệu hướng dẫn nêu cần thử ceton.
- Khi bạn có triệu chứng. Chẳng hạn khi bạn thấy các biểu hiện của đường huyết lên cao hoặc thấy trong người khác thường.
- Khi có yếu tố khởi phát. Nguồn nêu ba ví dụ là đang ốm, đã bỏ liều insulin và có rối loạn ăn uống.
- Nhất là khi đường huyết vượt 11,1 mmol/L (200 mg/dL). Đây là mốc gợi ý bạn nên thử ceton nếu bạn đã được hướng dẫn thử.
Xin nói thật rõ về con số vừa nêu. Đó là mốc gợi ý thử ceton, không phải mốc để gọi cấp cứu. Trong tài liệu hướng dẫn, việc đi cấp cứu dựa trên tình trạng của người bệnh chứ không dựa trên một con số đường huyết.
Có một điểm ngược lại cũng cần biết. Nhiễm toan ceton vẫn có thể xảy ra khi đường huyết không cao, ở người dùng một số thuốc điều trị đái tháo đường. Hãy hỏi nhân viên y tế xem thuốc của bạn có nằm trong nhóm đó không, để bạn không chờ con số rồi mới thử.
Về dụng cụ, có loại thử ceton trong nước tiểu và loại thử ceton trong máu. Hãy hỏi nơi bạn đang điều trị xem loại nào phù hợp với bạn. Hãy mang dụng cụ ra kiểm tra hạn dùng trong mỗi lần khám.
Một tình huống thường gặp
Chị Vân được phòng khám cấp que thử ceton từ lần khám trước. Hôm nay chị bị tiêu chảy, mệt và đo thấy đường huyết cao hơn hẳn mọi ngày.
Chị nhớ ra hai yếu tố khớp với hướng dẫn của mình. Đang ốm và đường huyết cao. Chị thử ceton rồi gọi ngay cho phòng khám để báo kết quả và hỏi bước tiếp theo.
Bạn có thể làm gì?
① Hỏi xem bạn có thuộc nhóm cần thử ceton không
Nếu có, hãy hỏi bạn được cấp loại dụng cụ nào, cách dùng ra sao và làm gì với kết quả.
② Thử khi có triệu chứng hoặc khi có yếu tố khởi phát
Đang ốm, đã bỏ liều insulin hoặc thấy trong người khác thường đều là lúc nên thử, nhất là khi đường huyết cao hơn thường lệ.
③ Kiểm tra dụng cụ trước khi cần tới nó
Hãy xem hạn dùng và chỗ cất giữ. Dụng cụ hết hạn nằm trong tủ không giúp được gì cho bạn vào đêm bạn bị ốm.
④ Liên hệ ngay khi bạn lo ngại
Tài liệu hướng dẫn nói rõ người lo mình đang có nhiễm toan ceton nên liên hệ ngay với đội ngũ điều trị. Bạn không cần chờ tới giờ hành chính mới hỏi.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Đường huyết chưa vượt mốc thì chưa cần thử ceton."
Con số chỉ là một trong những lý do để thử.
Tài liệu hướng dẫn đặt triệu chứng và yếu tố khởi phát lên trước, rồi mới nói thêm rằng mốc đường huyết cao càng làm việc thử trở nên cần thiết. Đang ốm hay đã bỏ liều insulin là lý do đủ để thử.
Thêm nữa, có những trường hợp nhiễm toan ceton xảy ra khi đường huyết không cao. Nếu bạn chờ con số, bạn có thể bỏ lỡ chính tình huống nguy hiểm đó.
Ở chiều ngược lại, cũng không nên thử ceton liên tục cả ngày cho yên tâm. Điều bài này mong bạn nhớ là thử đúng lúc theo kế hoạch của bạn, rồi báo lại kết quả.
Khi nào cần đi cấp cứu ngay
- Bạn không uống được nước, hoặc uống vào là trớ ra.
- Bạn nôn liên tục và không dừng lại được.
- Bạn đã xử trí theo kế hoạch đã được hướng dẫn mà đường huyết hoặc kết quả thử ceton vẫn không khá lên.
- Bạn hoặc người bên cạnh thấy có thay đổi về độ tỉnh táo, như lơ mơ, lẫn lộn hoặc khó đánh thức.
- Bạn thấy bệnh đang nặng lên thay vì đỡ đi.
Bạn thử nhớ lại
Hãy kể cho một người trong nhà nghe những lúc bạn cần lấy dụng cụ thử ceton ra dùng.
Lời kể của bạn cần có ý khi có triệu chứng, khi đang ốm hoặc khi đã bỏ liều insulin. Lời kể cũng cần có ý báo lại kết quả cho nơi đang điều trị.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Bạn đã được cấp dụng cụ thử ceton. Lúc nào là lúc nên thử?
- A. Chỉ khi bạn thấy khát nước
- B. Khi có triệu chứng hoặc yếu tố khởi phát như đang ốm hay đã bỏ liều insulin
- C. Mỗi sáng sau khi ngủ dậy, bất kể tình trạng
- D. Chỉ khi bạn đã nôn nhiều lần
Xem giải thích
Đáp án B. Tài liệu hướng dẫn nêu việc thử ceton khi có triệu chứng và khi có yếu tố khởi phát, gồm đang ốm, bỏ liều insulin và rối loạn ăn uống. Mốc đường huyết cao là lý do làm việc thử càng cần thiết.
Câu 2. Đường huyết chưa vượt một mốc nhất định thì chắc chắn không có nhiễm toan ceton. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Nhiễm toan ceton vẫn có thể xảy ra khi đường huyết không cao, ở người dùng một số thuốc điều trị đái tháo đường. Hãy hỏi nhân viên y tế xem thuốc của bạn có thuộc nhóm đó không.
Nguồn của bài này
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết cấp.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về điều trị bằng thuốc.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý bệnh đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoDấu hiệu nào cần được khám ngay, không chờ tới sáng?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa