Đái tháo đường thai kỳ và đái tháo đường có từ trước khác nhau thế nào?
Thai kỳ và tầm soát6 phút đọcBài 1 trong 6
Điều quan trọng nhất
Có hai tình huống khác nhau cùng mang tên đái tháo đường trong thai kỳ. Một là đường huyết tăng được phát hiện lần đầu khi bạn đang mang thai. Hai là đái tháo đường đã được chẩn đoán từ trước lần mang thai này. Biết mình thuộc nhóm nào giúp bạn và nhóm chăm sóc chọn đúng cách theo dõi.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Hai tình huống này nghe giống nhau nên rất dễ bị gộp làm một. Nhưng chúng bắt đầu ở hai thời điểm khác nhau nên những việc cần làm cũng khác nhau.
Sự khác biệt ảnh hưởng tới ba thứ rất cụ thể. Thứ nhất là ai sẽ cùng chăm sóc bạn trong thai kỳ. Thứ hai là bạn được theo dõi những gì trong lúc mang thai. Thứ ba là điều gì xảy ra sau khi em bé ra đời, vì hai nhóm có kế hoạch sau sinh khác hẳn nhau.
Hiểu đơn giản
Chỉ cần một câu hỏi để phân biệt. Trước lần mang thai này, bạn đã từng được chẩn đoán đái tháo đường chưa?
Hướng dẫn chung của Hội Nội tiết Hoa Kỳ và Hội Nội tiết châu Âu định nghĩa rất gọn. Đái tháo đường có trước thai kỳ là bất kỳ thể đái tháo đường nào đã được chẩn đoán trước lần mang thai hiện tại. Nếu bạn thuộc nhóm này, tình trạng của bạn không phải do thai kỳ tạo ra. Thai kỳ chỉ làm cho việc quản lý trở nên đòi hỏi hơn.
Còn đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đường huyết tăng được phát hiện trong lúc mang thai, ở người trước đó chưa được biết là mắc bệnh. Việc xác định do cơ sở y tế thực hiện bằng xét nghiệm theo tiêu chuẩn chuyên môn, không dựa vào cảm giác hay vào một lần đo tại nhà.
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ trình bày mục tiêu theo dõi trong thai kỳ thành các cột riêng cho từng nhóm. Riêng việc phải tách cột như vậy đã cho thấy đây là những tình huống khác nhau chứ không phải mức độ nặng nhẹ của cùng một thứ.
Một điểm nữa đáng nhớ. Tình trạng được phát hiện trong thai kỳ đôi khi thực ra là một vấn đề đường huyết đã có sẵn nhưng chưa được biết tới. Đó là lý do có một lần xét nghiệm lại sau sinh.
Một tình huống thường gặp
Chị Mai được phát hiện đường huyết cao ở lần khám thai giữa thai kỳ. Chị Hương thì đã dùng thuốc đái tháo đường vài năm trước khi có thai.
Hai chị cùng nghe hai chữ đái tháo đường, nhưng kế hoạch chăm sóc của hai người không giống nhau.
Bạn có thể làm gì?
① Hỏi rõ mình thuộc nhóm nào
Bạn có thể hỏi "Trường hợp của tôi là đái tháo đường thai kỳ hay là đái tháo đường tôi đã có từ trước?". Câu hỏi này ngắn nhưng định hướng toàn bộ phần còn lại.
② Nói ngay nếu bạn đã có chẩn đoán từ trước
Nếu bạn đã được chẩn đoán trước lần mang thai này, hãy nói ở lần khám thai đầu tiên.
③ Hỏi về lần xét nghiệm lại sau sinh
Nếu tình trạng của bạn được phát hiện trong thai kỳ, hãy hỏi về lần kiểm tra lại sau khi sinh. Tài liệu chuyên môn đặt lần kiểm tra này trong khoảng 4 tới 12 tuần sau sinh.
④ Ghi lại vài dòng cho mình
Ghi tên tình huống của bạn, ngày được xác định và lịch hẹn tiếp theo. Bản ghi này giúp bạn nói đúng khi gặp một nhân viên y tế mới.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Đái tháo đường thai kỳ chỉ là một dạng nhẹ hơn của đái tháo đường thường."
Đây không phải hai mức độ nặng nhẹ của cùng một thứ, mà là hai tình huống bắt đầu ở hai thời điểm khác nhau.
Chính vì vậy tài liệu chuyên môn quốc tế trình bày mục tiêu theo dõi thành các nhóm riêng. Tài liệu cũng đặt ra một lần xét nghiệm lại sau sinh dành riêng cho người được phát hiện trong thai kỳ.
Điều này cũng không có nghĩa là tình huống của bạn nghiêm trọng hơn bạn nghĩ. Nó chỉ có nghĩa là kế hoạch chăm sóc cần đúng với tình huống của bạn.
Bạn thử nhớ lại
Nếu một người bạn hỏi "Tình trạng của cậu là loại nào?", bạn sẽ trả lời thế nào trong một câu?
Thử nói thành tiếng. Nếu câu trả lời của bạn có nhắc tới việc đường huyết cao được phát hiện trước hay trong lần mang thai này, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Điều gì phân biệt đái tháo đường thai kỳ với đái tháo đường có từ trước?
- A. Mức đường huyết cao hay thấp
- B. Thời điểm tình trạng đường huyết cao được xác định, trước hay trong lần mang thai này
- C. Người bệnh có triệu chứng hay không
- D. Người bệnh có dùng thuốc hay không
Xem giải thích
Đáp án B. Đái tháo đường có trước thai kỳ là bất kỳ thể nào đã được chẩn đoán trước lần mang thai hiện tại. Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đường huyết tăng được phát hiện trong lúc mang thai. Mức đường huyết, triệu chứng và việc dùng thuốc đều thay đổi tùy từng người nên không dùng để phân biệt.
Câu 2. Người được phát hiện đái tháo đường trong thai kỳ không cần kiểm tra lại sau khi sinh. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Tài liệu chuyên môn khuyến cáo có một lần kiểm tra lại trong khoảng 4 tới 12 tuần sau sinh. Lý do là tình trạng được phát hiện trong thai kỳ đôi khi thực ra là một vấn đề đường huyết đã có sẵn nhưng chưa được biết tới.
Nguồn đã được kiểm tra
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Quản lý đái tháo đường trong thai kỳ, Chuẩn mực chăm sóc năm 2026, mục 15.
- Hội Nội tiết Hoa Kỳ và Hội Nội tiết châu Âu. Hướng dẫn thực hành lâm sàng chung về đái tháo đường có trước thai kỳ, năm 2025.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoVì sao mang thai có thể làm đường huyết tăng lên?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa