Có đái tháo đường thai kỳ thì còn được ăn tinh bột không?
Thai kỳ theo dõi và ăn uống5 phút đọcBài 3 trong 6
Điều quan trọng nhất
Bạn không cần bỏ hẳn tinh bột. Cả bạn và em bé đều cần năng lượng từ nhóm thức ăn này. Thứ tạo ra khác biệt là chọn loại ít chế biến, chia đều ra trong ngày thay vì dồn vào một bữa, rồi ăn cùng rau cùng chất đạm.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Ngay sau khi nhận chẩn đoán, rất nhiều người quyết định cắt sạch cơm và bún vì nghĩ đó là cách nhanh nhất để hạ đường huyết. Quyết định đó thường không giữ được lâu và cũng không phải điều các hướng dẫn khuyên.
Thay đổi ăn uống là nền tảng của việc điều trị đái tháo đường thai kỳ. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) ghi nhận rằng tùy nhóm dân số được nghiên cứu, khoảng 70 tới 85% người được chẩn đoán quản lý được tình trạng của mình bằng thay đổi lối sống đơn thuần. Nói cách khác, phần bạn làm với bữa ăn thực sự có sức nặng.
Chính vì có sức nặng nên phần này đáng được làm đúng cách, thay vì làm cực đoan rồi bỏ cuộc.
Hiểu đơn giản
Không có một tỷ lệ đúng cho tất cả mọi người.
Tài liệu chuyên môn của tổ chức này nói rất rõ rằng không có tỷ lệ năng lượng lý tưởng từ chất bột đường, chất đạm hay chất béo áp dụng chung cho người đái tháo đường. Kế hoạch ăn phải được xây dựa trên cách ăn hiện tại, sở thích và mục tiêu của từng người. Vì vậy con số của người khác không phải con số của bạn.
Chất lượng quan trọng hơn việc cắt bỏ.
Dù lượng chất bột đường trong kế hoạch của bạn là bao nhiêu, trọng tâm vẫn là chất lượng. Tài liệu chuyên môn khuyên ưu tiên nguồn chất bột đường ít chế biến và giàu chất xơ, đồng thời hạn chế ngũ cốc tinh chế cùng thực phẩm chế biến sẵn. Đồ uống có đường thì được khuyên thay bằng nước lọc.
Chia ra trong ngày thay vì dồn một chỗ.
Một lượng thức ăn dồn vào một bữa sẽ tạo ra mức tăng đường huyết khác với cùng lượng đó chia ra nhiều bữa. Với người đang dùng liều insulin cố định, tài liệu chuyên môn còn khuyên giữ lượng chất bột đường ổn định về cả thời điểm lẫn số lượng.
Khi món quen không có bản nguyên hạt.
Tài liệu chuyên môn thừa nhận rằng bản nguyên hạt của món ăn không phải lúc nào cũng phù hợp với văn hóa từng nơi. Khi đó trọng tâm chuyển sang kiểm soát khẩu phần. Đây là điểm rất hợp với bữa ăn Việt Nam.
Bài này cố ý không đưa số gam hay số bát cụ thể, vì các con số đó cần một kế hoạch cá nhân do người có chuyên môn dinh dưỡng xây cho bạn.
Một tình huống thường gặp
Chị Yến bỏ hẳn cơm trong bốn ngày đầu sau chẩn đoán. Chị thấy mệt, hay chóng mặt về chiều, rồi đến tối lại đói tới mức ăn bù rất nhiều.
Sau khi được tư vấn, chị quay lại ăn cơm nhưng chia nhỏ ra các bữa, thêm rau và món đạm. Chị thấy dễ theo hơn hẳn và không còn cơn đói buổi tối.
Bạn có thể làm gì?
① Hỏi để có một kế hoạch ăn của riêng bạn
Hãy đề nghị nhóm chăm sóc thai cho bạn được tư vấn dinh dưỡng. Kế hoạch nên hợp với món bạn vẫn ăn, với điều kiện của gia đình bạn.
② Giữ tinh bột trong bữa nhưng chia đều ra trong ngày
Thay vì cắt bỏ, hãy thử chia lượng của bạn ra các bữa trong ngày theo hướng dẫn đã nhận.
③ Đổi loại và thêm rau cùng chất đạm
Ưu tiên loại ít chế biến và giàu chất xơ. Thêm rau cùng món đạm vào mỗi bữa. Nếu bạn đang uống đồ ngọt thì đổi sang nước lọc là bước đơn giản mà rõ hiệu quả.
④ Dùng kết quả đo để hiểu bữa ăn của bạn
Con số sau ăn cho bạn biết bữa vừa rồi hợp tới đâu. Hãy ghi lại rồi mang tới buổi khám thay vì tự suy đoán.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Có đái tháo đường thai kỳ thì phải bỏ hoàn toàn tinh bột."
Bỏ hoàn toàn không phải điều các hướng dẫn khuyên.
Tài liệu chuyên môn nói rõ rằng không có một kiểu ăn phù hợp cho tất cả mọi người và kế hoạch phải được cá thể hóa. Các nghiên cứu về chế độ ăn rất ít chất bột đường cho thấy khó duy trì lâu dài. Trong thai kỳ, ăn quá ít còn kéo theo nguy cơ thiếu chất cho cả hai mẹ con.
Điều này không có nghĩa là ăn bao nhiêu cũng như nhau. Loại thức ăn, khẩu phần và cách chia trong ngày đều ảnh hưởng tới đường huyết. Một mục tiêu khác cũng được tài liệu nhắc tới là giữ được niềm vui trong ăn uống, với thông điệp không phán xét về lựa chọn thực phẩm.
Bạn thử nhớ lại
Nếu người nhà hỏi "Vậy giờ em còn được ăn cơm không?", bạn sẽ trả lời thế nào trong hai câu?
Thử nói thành tiếng. Nếu câu trả lời của bạn có ý vẫn ăn được và có ý quan trọng là loại nào cùng chia ra thế nào, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Cách tiếp cận nào sau đây phù hợp với hướng dẫn về dinh dưỡng?
- A. Bỏ hoàn toàn tinh bột cho tới khi sinh
- B. Giữ tinh bột trong kế hoạch ăn, ưu tiên loại ít chế biến và chia đều ra trong ngày
- C. Ăn thoải mái vì thai kỳ cần nhiều năng lượng nên đường huyết không quan trọng
- D. Chỉ ăn một bữa duy nhất trong ngày cho đường huyết đỡ tăng
Xem giải thích
Đáp án B. Tài liệu chuyên môn nói không có tỷ lệ lý tưởng chung cho mọi người và nhấn mạnh chất lượng nguồn chất bột đường. Bỏ hoàn toàn khó duy trì và có nguy cơ thiếu chất. Ăn dồn vào một bữa cũng không phải cách hướng dẫn khuyên.
Câu 2. Người có đái tháo đường thai kỳ cần loại bỏ hoàn toàn chất bột đường khỏi bữa ăn. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Kế hoạch ăn được cá thể hóa cho từng người. Điều được nhấn mạnh là chất lượng nguồn chất bột đường, khẩu phần và cách chia trong ngày, chứ không phải việc loại bỏ.
Nguồn của bài này
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Quản lý đái tháo đường trong thai kỳ, Chuẩn mực chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, mục 15.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Thúc đẩy hành vi sức khỏe tích cực và sự khỏe mạnh, Chuẩn mực chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, mục 5.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoMang thai có đái tháo đường thì vận động được không?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa