Lỡ quên một liều thuốc thì làm thế nào?
Thuốc5 phút đọcBài 3 trong 6Có phần an toàn
Điều quan trọng nhất
Không có một cách xử trí quên thuốc dùng chung cho mọi loại. Mỗi thuốc có hướng dẫn riêng, nên người trả lời đúng cho thuốc của bạn là nhân viên y tế hoặc dược sĩ. Điều cần tránh là tự dùng bù cho đủ, vì với một số nhóm thuốc việc đó có thể làm đường huyết xuống thấp.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Quên thuốc là chuyện rất thường gặp. Bận việc, đi vắng hay đổi giờ ăn đều có thể làm bạn quên. Đây không phải chuyện đáng xấu hổ.
Điều khó là câu trả lời cho câu hỏi "quên rồi thì làm gì" lại không giống nhau giữa các thuốc. Các thuốc đái tháo đường thuộc nhiều nhóm khác nhau về cách hoạt động trong cơ thể và về nguy cơ làm đường huyết xuống thấp. Một câu trả lời chung cho tất cả sẽ là câu trả lời sai với ai đó.
Bài này cố ý không đưa ra công thức chung. Thay vào đó, bài nêu ba điều đúng với mọi thuốc và một cách chuẩn bị trước.
Hiểu đơn giản
Sau đây là ba điều đúng với mọi loại thuốc đái tháo đường.
Một. Câu trả lời nằm ở chính thuốc đó. Mỗi thuốc có tờ hướng dẫn riêng đi kèm. Nhân viên y tế hoặc dược sĩ là người đọc nó cùng bạn. Với insulin thì còn phải theo hướng dẫn riêng của từng loại dụng cụ tiêm.
Hai. Không tự dùng bù cho đủ. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) nêu rằng có ba nhóm thuốc mang nguy cơ làm đường huyết xuống thấp cao hơn các nhóm khác. Đó là nhóm sulfonylurea, nhóm meglitinide và insulin. Nếu thuốc của bạn thuộc một trong ba nhóm này, việc tự dùng thêm ngoài kế hoạch làm nguy cơ đó tăng lên. Nếu thuốc của bạn thuộc nhóm khác thì việc dùng thêm cũng có thể làm tác dụng không mong muốn nặng hơn.
Ba. Quên nhiều lần là thông tin nên nói ra. ADA nêu rằng kế hoạch dùng thuốc và cả cách bạn thực sự dùng thuốc đều cần được xem lại định kỳ. Tài liệu này cũng nói rõ rằng kế hoạch phải đủ đơn giản để bạn thực hiện được. Nếu bạn hay quên vì lịch dùng quá phức tạp, đó chính là điều nhóm chăm sóc cần biết.
Cách chuẩn bị tốt nhất là hỏi trước, lúc bạn chưa quên.
Một tình huống thường gặp
Anh Dũng dùng ba thứ thuốc. Ở lần khám gần nhất, anh hỏi cho từng thứ một xem nếu quên thì nên làm gì, rồi ghi câu trả lời vào mặt sau tờ đơn.
Hai tháng sau anh đi công tác và quên một liều buổi sáng. Anh mở tờ đơn ra xem và biết ngay mình cần làm gì. Việc anh làm đúng lúc đó đã bắt đầu từ câu hỏi hai tháng trước.
Bạn có thể làm gì?
① Hỏi trước cho từng thuốc trong đơn
Bạn có thể hỏi "Nếu tôi quên một liều thuốc này thì nên làm gì?". Hãy hỏi riêng cho từng thuốc, vì câu trả lời có thể khác nhau. Ghi lại vào chỗ bạn dễ tìm.
② Không tự dùng bù cho đủ
Đừng tự dùng gấp đôi và đừng dồn nhiều liều đã quên vào một lần. Nếu bạn chưa hỏi được ai, cách an toàn hơn là liên hệ nhân viên y tế hoặc dược sĩ.
③ Làm cho việc nhớ thuốc dễ hơn
Hộp chia thuốc theo ngày, chuông nhắc trên điện thoại hoặc gắn giờ uống thuốc với một việc cố định trong ngày đều giúp được.
④ Nói ra nếu bạn hay quên
Bạn là thành viên quan trọng nhất trong nhóm chăm sóc của mình. Khi bạn nói ra, nhóm chăm sóc mới có cơ hội làm cho kế hoạch đơn giản hơn.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Quên một liều thì lần sau uống gấp đôi là an toàn."
Dùng gấp đôi không phải cách bù chung cho mọi thuốc.
Với ba nhóm nguy cơ cao hơn, việc dùng thêm ngoài kế hoạch có thể đẩy đường huyết xuống thấp. Với các nhóm còn lại, dùng thêm cũng có thể làm tác dụng không mong muốn nặng hơn.
Điều này không có nghĩa là quên một liều thì không sao cả. Dùng thuốc đều đặn vẫn là phần quan trọng của kế hoạch. Việc quên lặp lại nhiều lần cũng là điều nhóm chăm sóc cần biết. Ý chính ở đây chỉ là bạn không nên tự quyết cách bù.
Khi nào cần liên hệ nhân viên y tế
- Bạn quên một liều insulin. Hãy liên hệ để được hướng dẫn thay vì tự quyết.
- Bạn đã lỡ dùng thêm hoặc dùng gấp đôi. Hãy liên hệ ngay và theo dõi sát các dấu hiệu đường huyết xuống thấp.
- Bạn thấy run tay, vã mồ hôi, tim đập nhanh, đói cồn cào hoặc lú lẫn. Đó có thể là dấu hiệu đường huyết xuống thấp. Hãy xử trí theo hướng dẫn riêng về đường huyết xuống thấp rồi báo lại cho nhân viên y tế.
- Người bệnh lơ mơ, gọi không tỉnh hoặc co giật. Gọi cấp cứu ngay. Không cho ăn hay uống bất cứ thứ gì qua miệng và không tiêm insulin cho người đang hạ đường huyết.
Bạn thử nhớ lại
Nếu người nhà hỏi "Bác quên thuốc sáng nay rồi, giờ uống bù gấp đôi nhé?", bạn sẽ trả lời thế nào?
Thử nói thành tiếng bằng từ của bạn. Nếu câu trả lời có ý rằng mỗi thuốc có hướng dẫn riêng và không nên tự bù gấp đôi, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Bạn quên một liều thuốc đái tháo đường. Việc nên làm là gì?
- A. Dùng gấp đôi vào lần kế tiếp cho đủ
- B. Bỏ luôn cả ngày hôm đó rồi mai tính tiếp
- C. Xem hướng dẫn riêng của chính thuốc đó và hỏi nhân viên y tế hoặc dược sĩ
- D. Hỏi người quen đang dùng thuốc giống mình
Xem giải thích
Đáp án C. Các thuốc đái tháo đường khác nhau về cách hoạt động và về nguy cơ làm đường huyết xuống thấp nên không có cách xử trí chung. Người quen có thể dùng thuốc khác nhóm với bạn.
Câu 2. Quên một liều thì lần sau dùng gấp đôi là cách bù an toàn. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Với nhóm sulfonylurea, nhóm meglitinide và insulin, việc dùng thêm ngoài kế hoạch có thể làm đường huyết xuống thấp. Cách xử trí đúng phụ thuộc vào từng thuốc và cần hỏi nhân viên y tế hoặc dược sĩ.
Nguồn của bài này
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về thuốc điều trị hạ đường huyết.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết cấp.
- Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), Hoa Kỳ. Quản lý bệnh đái tháo đường. Rà soát tháng 10 năm 2023.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoThuốc của tôi có thể gây ra những gì cần đi khám?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa