Thuốc nào dễ làm đường huyết xuống thấp hơn?
Thuốc4 phút đọcBài 5 trong 6Có phần an toàn
Điều quan trọng nhất
Không phải thuốc đái tháo đường nào cũng dễ làm đường huyết xuống thấp. Ba nhóm mang nguy cơ cao hơn hẳn là nhóm sulfonylurea, nhóm meglitinide và insulin. Biết mình đang dùng nhóm nào giúp bạn chuẩn bị trước, chứ không phải để tự đổi thuốc.
Vì sao điều này quan trọng với bạn?
Trong các tác dụng không mong muốn của thuốc đái tháo đường, đường huyết xuống thấp là thứ đáng chú ý nhất vì nó xảy ra nhanh và làm bạn khó nghĩ rõ ràng đúng lúc cần xử trí.
Điểm ít người biết là nguy cơ này không rải đều cho mọi thuốc. Khi biết mình đang ở đâu, bạn chuẩn bị đúng mức.
Hiểu đơn giản
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) nêu đích danh ba nhóm mang nguy cơ làm đường huyết xuống thấp cao hơn các nhóm khác.
- Nhóm sulfonylurea
- Nhóm meglitinide
- Insulin
ADA còn khuyến cáo rằng mỗi khi kê thêm một thuốc mới, nhân viên y tế phải xem lại các thuốc thuộc ba nhóm này để giảm nguy cơ. Đây là lý do bạn nên nhắc lại danh sách thuốc mỗi lần khám.
Các nhóm còn lại như metformin, nhóm ức chế SGLT2, nhóm ức chế DPP-4, nhóm đồng vận thụ thể GLP-1 và pioglitazone tự thân ít gây đường huyết xuống thấp. Nhưng có hai điều cần nhớ.
Một. Nguy cơ có thể xuất hiện khi các nhóm này được dùng cùng một trong ba nhóm kể trên. ADA cũng nêu rằng có những thuốc không phải insulin vẫn có thể gây đường huyết xuống thấp.
Hai. Một số tình trạng sức khỏe làm nguy cơ tăng lên. Bệnh thận mạn nặng là ví dụ được nêu rõ.
Vì vậy kết luận đúng không phải là "thuốc của tôi không gây hạ đường huyết". Kết luận đúng là bạn cần biết mình đang dùng nhóm nào rồi chuẩn bị tương ứng.
Bài này chỉ dừng ở mức nhận biết. Cách nhận ra dấu hiệu và cách xử trí nằm trong loạt bài riêng về đường huyết xuống thấp.
Một tình huống thường gặp
Bác Thành và bác Tú cùng đi tập thể dục buổi sáng. Bác Thành dùng một thuốc nhóm sulfonylurea, còn bác Tú chỉ dùng metformin.
Nhóm chăm sóc dặn bác Thành mang theo thứ gì đó ngọt khi tập, còn bác Tú thì không cần dặn kỹ như vậy. Hai người cùng bệnh nhưng chuẩn bị khác nhau vì thuốc khác nhau.
Bạn có thể làm gì?
① Hỏi một câu rất cụ thể
Bạn có thể hỏi "Trong đơn của tôi có thuốc nào dễ làm đường huyết xuống thấp không?". Nhân viên y tế hoặc dược sĩ trả lời được ngay.
② Đọc loạt bài riêng về đường huyết xuống thấp
Ở đó có dấu hiệu nhận biết, cách xử trí khi còn tỉnh và việc người nhà cần biết.
③ Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ, hãy hỏi về glucagon
ADA khuyến cáo kê glucagon cho mọi người đang dùng insulin hoặc có nguy cơ cao. Hội Nội tiết Hoa Kỳ nêu thêm nhóm dùng thuốc viên kích thích tiết insulin.
④ Báo lại từng lần đường huyết xuống thấp
Đừng tự giảm hay tự bỏ liều vì sợ. Hãy kể lại để nhóm chăm sóc điều chỉnh kế hoạch.
Điều nhiều người hay hiểu nhầm
"Thuốc tôi uống không thuộc nhóm dễ hạ đường huyết nên tôi khỏi lo."
Nguy cơ thấp hơn không có nghĩa là bằng không.
Nhiều người dùng cùng lúc vài loại thuốc. Khi trong đơn có một thuốc thuộc ba nhóm nguy cơ cao thì cả kế hoạch mang nguy cơ. Bệnh thận nặng cũng làm nguy cơ tăng lên.
Ở chiều ngược lại, điều này không có nghĩa là bạn nên sợ ba nhóm thuốc đó. Chúng được kê vì có lý do. Việc chọn thuốc là quyết định chung giữa bạn với nhân viên y tế. Điều bài này muốn là bạn biết mình đang ở đâu để chuẩn bị đúng.
Khi nào cần gọi trợ giúp ngay
- Người bệnh lơ mơ, gọi không tỉnh, co giật hoặc bất tỉnh. Gọi cấp cứu ngay. Không cho ăn hay uống bất cứ thứ gì qua miệng.
- Tuyệt đối không tiêm insulin cho người đang hạ đường huyết.
- Bạn bị đường huyết xuống thấp nhiều lần, hoặc dạo này ít thấy dấu hiệu báo trước. Hãy báo cho nhân viên y tế sớm.
- Đừng tự giảm hay tự bỏ liều vì sợ hạ đường huyết. Hãy nói ra để kế hoạch được xem lại.
Bạn thử nhớ lại
Nếu người nhà hỏi "Thuốc của bác có dễ làm tụt đường huyết không?", bạn sẽ trả lời thế nào?
Nếu bạn nói được ba nhóm có nguy cơ cao hơn là sulfonylurea, meglitinide và insulin, rồi nói được mình có thuộc nhóm đó hay không, nghĩa là bạn đã nắm được ý chính.
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Nhóm thuốc nào sau đây được nêu là có nguy cơ làm đường huyết xuống thấp cao hơn?
- A. Metformin
- B. Nhóm ức chế DPP-4
- C. Nhóm sulfonylurea
- D. Nhóm ức chế SGLT2
Xem giải thích
Đáp án C. Ba nhóm được nêu đích danh là sulfonylurea, meglitinide và insulin. Các nhóm còn lại tự thân ít gây, nhưng nguy cơ vẫn có khi dùng cùng một trong ba nhóm này.
Câu 2. Nếu thuốc của tôi không thuộc ba nhóm nguy cơ cao thì tôi không cần biết gì về đường huyết xuống thấp. Đúng hay sai?
Xem giải thích
Sai. Nguy cơ thấp hơn không phải là bằng không. Nguy cơ có thể xuất hiện khi phối hợp thuốc. Một số tình trạng sức khỏe như bệnh thận nặng cũng làm nguy cơ tăng lên.
Nguồn của bài này
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về thuốc điều trị hạ đường huyết.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường năm 2026, phần về mục tiêu đường huyết, hạ đường huyết và cơn tăng đường huyết cấp.
- Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society). Hướng dẫn thực hành lâm sàng về quản lý người bệnh đái tháo đường có nguy cơ cao hạ đường huyết. Năm 2023.
Lưu ý
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Hãy trao đổi với nhân viên y tế về trường hợp cụ thể của bạn.
Bản in để phát cho người bệnh
Tải bài này dưới dạng tệp Word để in phát tay. Dùng được cho người bệnh không quen đọc trên điện thoại hoặc khi cần đưa tại phòng khám.
Tải bản inBước tiếp theo
Bài tiếp theoThuốc nam và thực phẩm chức năng có an toàn để dùng thêm không?
Nội dung nhằm mục đích giáo dục sức khỏe. Nội dung không thay thế thăm khám hoặc chỉ định của nhân viên y tế. Lưu ý y khoa